Skip to main content
فهرست مقالات

حساب نزد اهل نجوم: رساله ای در حساب شصت گانی مقاله

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (24 صفحه - از 17 تا 40)

چکیده:

نوشته ای که در اینجا ویرایش و به زبان امروزی شرح شده، رساله ای با عنوان «‌حساب اهل تنجیم» از یک مجموعه دست نویس قدیمی است که در کتابخانه ملی کشور بوسنی و هرزگوین نگهداری می شود. در آخر این رساله عباراتی نوشته شده که با استناد به آنها می توان دریافت که اصل کتابی که این رساله بخشی از آن بوده است از آثار ملا علی قوشچی است و زبان اصل اثر‌ نیز فارسی است. این رساله در واقع خلاصه ای از مقاله دوم آن کتاب است که شخصی به نام نصرالله النصیر بنصیر‌ (؟) ملقب به ‌واقف الخلخالی‌ برگزیده و حاجی عثمان بن حاجی عمر آن را استنساخ کرده است. در این رساله که شامل شش باب به پیروی از رساله های مشهور حساب است به موضوعاتی نظیر روش نوشتن اعداد، تعیین مرتبه ارقام آنها، روش های جمع و تفریق، ضرب، تقسیم و جذر گرفتن در دستگاه شصتگانی پرداخته شده است و به کاربرد آنها در دانش نجوم نیز اشاره شده است.

The treatise entitled “Arithmetic in astronomy”، which is edited and commented upon in this paper، is part of an old manuscript collection preserved in the National Library of Bosnia and Herzegovina. At the end of this treatise there are some phrases in Arabic which show that the treatise was originally part of a Persian book written by ʿAlī al-Qūshchī. This manuscript is، in fact، an abridged form of the second chapter of Qūshchī’s Book prepared by Naṣrullāh al-Naṣīr bin Naṣīr nicknamed as Wāqif al-Khalkhālī and copied by Ḥājī Uthmān bin Ḥajī ʿUmar. Following the well-known practice of arithmetic books، the treatise contains a breaf discussion of topics such as addition، substraction، multiplication، division and extractactin of the second root in sexagesimal system. Some astronomical applications are also mentioned.

کلیدواژه ها:

میزان ، حساب در نجوم ، علی قوشچی ، واقف الخلخالی ، حساب برج ها


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

لمشاهدة محتوی المقال یلزم الدخول إلی دخول الموقع.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You should become a Sign in to be able to see articles.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.