Skip to main content
فهرست مقالات

سرشت مقوله بندی؛ اصول حاکم بر مقوله بندی منطقی، شباهت خانوادگی و پیش نمونه ای

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه)/ISC (20 صفحه - از 53 تا 72)

چکیده:

مقوله بندی از اساسی ترین و کارآمدترین توانایی های ذهن بشر در شناخت پدیده ها به شمار می رود مقوله بندی به معنای قرار دادن پدیده های مشابه در گروه های کلی به منظور شناخت مصادیق آنها با سهولت بیشتر است مقوله بندی را می توان با سه رویکرد بررسی کرد مقوله بندی ارسطویی یا منطق کلاسیک قدیمی ترین روش مقوله بندی است که بر پایه اصول ذهن گرایی لزوم عنصر مشترک در مصادیق تمییز حداکثری ساده سازی تعیین مقولات درجه بندی یکسان بنا نهاده شده است رویکرد دوم مقوله بندی بر اساس شباهت خانوادگی و یتگنشتاین است این روش عین گرایی را به جای ذهن گرایی شباهت خانوادگی را به جای ماهیت مشترک فازی بودن را به جای تمییز حداکثری نفی تعین خارجی مقولات و رتبه بندی مصادیق را به جای درجه بندی یکسان اصول خود قرار داده است بدیع ترین روش مقوله بندی را باید مقوله بندی شناختی دانست که با تاکید بر عنصر پیش نمونه در فرایند مقوله بندی با دو روش پیش از خود د ر اصول تجربه گرایی در مقابل ذهن گرایی و عین گرایی و پیش نمونه به جای ماهیت مشترک متمایز است

خلاصه ماشینی:

"3 مقوله بندی منطق ارسطویی با اتکا به این شش اصل در تمام علوم به کار گرفته می شود و به دانش هایی که موضوعات عینی دارند، منحصر نمی شود، بلکه در دانش هایی با موضوعات انتزاعی هم جاری می گردد؛ ازاین رو در تعریف موضوع دانش های انتزاعی مانند، منطق ، فلسفه ، اصول فقه و کلام ، اصول «ذهن گرایی ، لزوم عنصر مشترک ، تمییز حداکثری ، ساده سازی ، تعین مقولات و درجه بندی یکسان » حاکم است و حتی در موضوعات فرعی تر نیز نمود دارد. این امر در بسیاری از موارد پذیرفته شده است و می توان به سادگی تمایز میان مقولاتی نظیر انسان ، اسب ، آهو و طوطی را پذیرفت ؛ چنان که نمی توان تمایز کامل میان مقوله عدد زوج و عدد فرد را رد کرد، ولی این حکم عمومیت ندارد و در تمام مقولات هم عرض جاری نیست ؛ برای مثال اگرچه در میان برخی رنگ ها حد و مرز مشخصی وجود دارد، مانند سیاهی و سفیدی که تمایز روشنی میان آنها مشاهده می شود، ولی کسی نمی تواند برای دو طیف رنگی که هم مرزند، تمایز مشخصی ترسیم کند؛ برای نمونه رنگ نارنجی و زرد دو طیف رنگی هستند که در کنار یکدیگر واقع شده اند که نمی توان به سادگی تعیین کرد که در کدام حد مشخص ، رنگ از مصداق نارنجی بودن خارج می شود و به عنوان فردی از مصادیق رنگ زرد به شمار می رود."

کلیدواژه ها:

شباهت خانوادگی ،مقوله بندی ،مقوله بندی منطقی ،پیش نمونه ای


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.