Skip to main content
فهرست مقالات

السفیر فی الهیئة غیاث الدین منصور دشتکی: خلاصه‌ای از هیئت بطلمیوسی و اشکالات آن در عهد صفوی مقاله

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (17 صفحه - از 115 تا 131)

چکیده:

رسالۀ السفیر فی الهیئة از جمله رساله‌های مختصر هیئت است که غیاث‌الدین منصور دشتکی، دانشمند بزرگ دورۀ صفوی، آن را در سال 906ق تألیف کرده است. بررسی آن از چند منظر اهمیت دارد: اول، این رساله از جمله آخرین کتاب‌هایی است که در ادامۀ سنت هیئت‌نگاری در دورۀ اسلامی نوشته شده است. دوم، این رساله در دوره‌ای تألیف شده که ازآن به دورۀ افول علم اسلامی تعبیر می‌شود. سوم، در این کتاب، بر خلاف رویۀ کتاب‌های مختصر هیئت، به اشکالات الگوهای بطلمیوسی و راه‌حل‌های دیگران و دشتکی اشاره شده است. مقالۀ حاضر به بررسی شخصیت علمی دشتکی و معرفی رسالۀ السفیر فی الهیئة می‌پردازد. بررسی محتوای این رساله نشان می‌دهد که آن یک کتاب هیئت استاندارد، مختصر، مبتنی بر هیئت بطلمیوسی و درسنامه‌ای است که برای آموزش همگانی نجوم نوشته شده بود. ویژگی مهم آن بیان اشکالات نجوم بطلمیوسی و تاریخچۀ حلّ آنها است که ظاهراً برای تشویق خواننده به خواندن آثار پیشرفته‌تر دشتکی و آشنایی با راه‌حل‌های او بوده است.

Al-Safīr fī al-Hay a is a short treatises in “Hay a” written in 1500 A.D. /906 AH، by Ghīyāth al-Dīn Manṣūr Dashtakī، a great scholar of Safavid period. It is important to study this treatise because in the first place، it is one of the latest “Hay a” books written after many other books in this subject. In the second place، it is written in the period usually considered as the period of decline of Islamic science. And finally، unlike other short “Hayʾa” books، it includes a discussion of the difficulties of Ptolemaic planetary models، with some hints to the author’s or the other scholars’ solutions. This paper studies Dashtaki’s scientific character and introduces Al-Safīr fī al-Hay a with a descriptive - analytical approach. A study of its contents shows that this treatise is a standard، brief، and instructional textbook based on Ptolemaic planetary models. The distinctive feature of this book is its presentation of the difficulties of Ptolemaic planetary models and the history of their solutions، apparently to persuade the scholars to study Dashtaki’s other advanced works on “Hay a” and getting to know his solutions.

کلیدواژه ها:

غیاث‌الدین منصور دشتکی ، اشکالات هیئت بطلمیوسی ، السفیر ، هیئت بطلمیوسی ، صفویه

Safavid ، Al Safīr fī al Hay a ، Ghīyāth al Dīn Manṣūr Dashtakī ، non Ptolemaic planetary models ، difficulties of Ptolemaic planetary models


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

لمشاهدة محتوی المقال یلزم الدخول إلی دخول الموقع.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You should become a Sign in to be able to see articles.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.