Skip to main content
فهرست مقالات

مروری بر زندگی و آثار اطبای شاخص خاندان نفیسی و بررسی نقش آنان در تاریخ پزشکی ایران از قرن 9 تا 14 قمری

نویسنده:

نویسنده مسئول:

علمی-پژوهشی (وزارت بهداشت)/ISC (‎20 صفحه - از 52 تا 71 )

چکیده:

زمینه و هدف: خاندان حیکم‌پرور نفیسی که بیش از 6 قرن سابقه درخشان در تاریخ ایران‌زمین دارد، دانشمندان بزرگی در علوم و فنون مختلف پرورانده که نقش به سزایی در پیشرفت و تعالی این سرزمین داشته‌اند. با وجود معدود مقالاتی درباره برخی از اطبای این خاندان به صورت زندگی‌نامه، پژوهشی منسجم و دربردارنده تمام زوایا و تاثیرات اطبای این خاندان صورت نگرفته است. هدف از این مطالعه، مرور زندگی و آثار اطبای بزرگ و همچنین بررسی نقش این خاندان در اعتلای تاریخ پزشکی ایران می‌باشد. مواد و روش‌ها: این پژوهش با مطالعه کتابخانه‌ای، مصاحبه‌های حضوری و تلفنی و بررسی شجره‌نامه موجود انجام گرفت. ارائه مطالب و یافته‌ها در قالبی توصیفی ـ تحلیلی به بحث گذاشته شد. یافته‌ها: سرسلسله این خاندان که نام خانوادگی نفیسی به او منسوب شده، نفیس بن عوض کرمانی ملقب به حکیم برهان‌الدین از معروف‌ترین پزشکان اواسط قرن نهم قمری بود که در کرمان می‌زیست. معروف‌ترین تالیفات وی، کتاب شرح الاسباب و کتاب شرح موجز القانون است. حکیم و پزشک برجسته‌ دیگر میرزاسعید شریف کرمانی، از پزشکان نامی قرن یازدهم قمری است که حکیم باشی دربار شاه‌عباس بزرگ صفوی (حک 1038-996 ق.) بود. میرزامحمدتقی طبیب ملقب به مظفرعلیشاه (قرن 12 و 13 قمری) و حاج‌میرزا طبیب کرمانی (متوفی 1300 ق.)، از دیگر اطبای مشهور این خاندان بودند. میرزاعلی‌اکبرخان نفیسی ملقب به ناظم الاطباء (1303-1224 ش.) از معروف‌ترین اطبای این سلسله است که دو اثر گرانقدر لغتنامه فرهنگ نفیسی و کتاب بزرگ پزشکی‌نامه را به یادگار گذاشته است. دکتر ابوتراب نفیسی (1386-1293 ش.)، رییس دانشکده پزشکی و داروسازی اصفهان در دهه چهل شمسی، مولف چندین کتاب و مقاله، از دیگر پزشکان سرشناس این خاندان بود. اطبای این خاندان به ویژه در دوره صفویه و در اواخر دوره قاجاریه نقش بسیار قابل توجهی در ارتقای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران و همچنین مناسبات سیاسی و فرهنگی داشته‌اند. ملاحظات اخلاقی: صداقت و امانتداری در ارجاع متون به رفرنس‌های مورد استفاده رعایت گردید. نتیجه‌گیری: استعداد فطری، آموزش نسل به نسل و فراهم‌شدن شرایط محیطی توسط زمامداران وقت را می‌توان از دلایل اصلی توفیقات این خاندان در عرصه‌های مختلف دانست.

Background and Aim: The Nafisi family, which has a brilliant history of more than six hundred years in the history of Iran, has raised great scientists in various sciences and technologies who have played a significant role in the progress and excellence of this country. This study aims to review the life and works of the great physicians of this family. Materials and Methods: This study was conducted by library study, face-to-face and telephone interviews and review of existing genealogy. Findings: The head of this family, to whom the family name of Nafisi is attributed, Nafis bin Awad Kermani (Hakim Borhanuddin), was one of the most famous physicians of the ninth century AH lived in Kerman. Her most famous works are the book Sharh al-Asab and the book Sharh Mojz al-Qanun. Mirza Saeed Sharif Kermani )11th century AH(, who was special physician of Shah Abbas the Great )5th Safavid king), Mirza MohammadTaghi Tabib, nicknamed Muzaffar Alisha (12th and 13th centuries AH) and Haj Mirza Tabib Kermani (died 1300 AH), were other famous physicians of this family. Mirza AliAkbar Khan Nafisi, nicknamed Nazem al-Atab'a (1224-1303 AH), is one of the most famous physicians of this dynasty who has left two valuable works, the dictionary of Farhang e Nafisi and the Pezeshkinameh. Dr. Abutorab Nafisi (1293-1386 AH), head of the Isfahan School of Medicine and Pharmacy in the 1940s and author of several books and articles, was another prominent physician in the family. The physicians of this family, especially in the Safavid period and in the late Qajar period, played a very significant role in promoting health, treatment and medical education in Iran, as well as political and cultural relations. Ethical Considerations: Honesty and trustfulness were observed by referring texts and refrences used. Conclusion: Natural talent, generational education and the provision of environmental conditions by the rulers of the time can be considered as the main reasons for the success of this family in various fields.

کلیدواژه ها:

کرمان ، طبیب ، تاریخ پزشکی ایران ، خاندان نفیسی ، برهان الدین نفیس کرمانی ، ناظم الاطیاء

Kerman ، Nafisi ، Medical History of Iran ، Nafis bin Awad Kermani ، Nazem alAtab'a


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

لمشاهدة محتوی المقال یلزم الدخول إلی دخول الموقع.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You should become a Sign in to be able to see articles.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.