Skip to main content
فهرست مقالات

چرخش از عالم دو قطبی به جهان سه درجه ای

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (30 صفحه - از 149 تا 178)

چکیده:

اساس فلسفی تعلیم و تربیت رایج بردوبنی جهان‌شناختی یا عالم دو‌قطبی بنا شده است. عالم دو قطبی که به جوهرهای مستقل ماده و معنا یا اندیشه و امتداد اشاره دارد، تفکیک میان بخش‌های عالم، جامعه و انسان را توسعه بخشیده است. تفکیک فیزیک از متافیزیک یا ماده از معنا به تدریج به گسترش قطب مادی یا فیزیکی انجامید و ماتریالیسم را پدید آورد. پیامد جهان‌شناسی دو قطبی ماتریالیسم تربیتی، تفکیک گرایی، تصلب تربیتی وسکولاریسم تربیتی است. هر نوع نوسازی و اصلاحات تربیتی در گرو نوآوری فلسفی است. چرخش از عالم دو قطبی به جهان سه درجه ای، راه مناسبی برای تحقق اصلاحات تربیتی و رهایی از آسیب‌های عالم دو قطبی است. تبیین جهان سه درجه‌ای در گرو وحدت گرایی جهان شناختی و اعتقاد به عالم مثال (خیال) است. عالم مثال می تواند با پر کردن حد فاصل عالم طبیعت و عالم عقل، وحدت جهان را محقق کند. جهان سه درجه‌ای برای تعلیم و تربیت ارمغان‌های متنوعی دارد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت اند ازاتحاد فیزیک و متافیزیک، آشتی آدم و عالم، عبور از مجاز و نگرش زیباشناسانه . فلسفه اسلامی به ویژه حکمت متعالیه پشتوانه نظری محکمی را در معرفت شناسی و وجود شناسی برای اعتقاد به جهان سه درجه‌ای فراهم می‌آورد.

خلاصه ماشینی:

"در این مقاله تلاش می‌شود انتقال از دو‌گانه گرایی حاکم بر فلسفه، علم، فن‌آوری و تمدن جدید به جهان سه درجه‌ای در دیدگاه اسلامی، نه تنها به عنوان یک نوآوری در فلسفه و فلسفه تعلیم و تربیت، بلکه همچون خاستگاهی برای نوآوری‌های پی درپی در نظریه و عمل تعلیم و تربیت معرفی شود. هرچه هست در سراسر عالم غیب و شهود صورتی در علم الهی دارد؛ پس گرچه ذات واجب‌الوجود درغایت احدیت و جلالت است و با هیچ چیزی شباهت ندارد(لیس کمثله شیء)، ولی صورت تمام موجودات واصل و حقیقت آن‌ها- در اشرف مراتب و عاری از حدود و قیود و قصور مادی- درسعه وجود اوهست(صدرالمتالهین، ۱۳۷۵). بدین ترتیب، ابهامات و اطلاعات تار درباره عناصر متافیزیک به کم اهمیتی رویدادها و عناصر متافیزیکی تفسیر نمی‌شود، بلکه به بی‌کفایتی تلاش‌های معرفتی ما نسبت داده می شود؛ نقد وبررسی نظریه های متافیزیکی بخش مهمی از برنامه های درسی می‌شود و زمینه موضع‌گیری آشکار یادگیرندگان به ویژه در موضوعات حوزه خداشناسی فراهم می گردد؛ نسبت به ارزش‌های حاکم بر تربیت تبیینی ارائه می شود و ارزش‌های بنیادین و اساسی در پی ریزی تعلیم و تربیت مورد توجه قرار می‌گیرد. ۵. ۳ عبور از مجاز: با توجه به این‌که موضوع مباحثات متافیزیکی در فلسفه، بررسی و اثبات واقعیت است، به نظر می رسد ورود این نوع مباحثات به حوزه تعلیم و تربیت می تواند امکانی برای شناسایی مجاز از واقعیت فراهم نماید؛ زیرا وابستگی ما به ذهن و عدم امکان فراغت ما ازآن موجب شده که دانسته های ما مشتمل برآمیزه ای از واقعیت و مجاز (اعتبار) باشد."

کلیدواژه ها:

عالم دوقطبی ، جهان سه درجه¬ای ، ماده و معنا ، فیزیک و متافیزیک ، ماتریالیسم تربیتی ، سکولاریسم تربیتی ، وحدت¬گرایی جهان-شناختی ، آشتی عالم و آدم ، فلسفة متعالیه


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.