Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی برهم کنش صرف و معنی شناسی در مطالعات دستوریان مسلمان: از سیبویه تا سیوطی مقاله

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (30 صفحه - از 41 تا 70)

چکیده:

در این مقاله نگرش‌های معنی‌شناختی دستوریان مسمان تا نیمه نخست قرن دهم هجری قمری بررسی شده‌ است.پس از معرفی گذرای چهار پژوهش انجام شده در این زمینه در قسمت دوم،با مراجعه به منابع دسته اول‌ نگاشته شده از سوی دستوریان،از سیبویه‌[161-180 هـ ق‌]،ابتدا مباحث«تصریف»از مباحث«نحو»جدا شده و سپس برمبنای تقسیم‌بندی مباحث تصریفی از سوی ابن عصفور[669 هـ ق‌]به‌ برجسته‌سازی نکات معنی‌شناختی در هر قسم پرداخته شده است تا در قسمت پایانی این‌گونه نتیجه بگیریم که‌ جایگاه معنی در مطالعات تصریفی دستوریان این دوره،چه در استدلال‌های صرفی و چه در توصیفات صرفی آنان، جایگاهی محوری بوده است؛چنان‌که«معناداری»ساخت‌های صرفی در استدلال‌های قیاسی آنان حد وسط در اقترانی حملی و مقدم مثبت یا تالی منقوض در استثنایی اتصالی قرار می‌گرفته و«معنا»ی صورت‌های صرفی در توصیفات صرفی اینان تعیین‌کنندهء نوع رابطه صوری بین صورت‌های صرفی بوده است.

خلاصه ماشینی:

"(استرآبادی 5002:01-11) از آن پس،تا پیش از ابن الحاجب(075 هـ ق)،تعریف مستقلی از آن نمی‌توان یافت؛این‌ امر اگرچه از سویی به دلیل کمی تألیفات جداگانه در این زمینه است ولی از سوی دیگر به‌ دلیل طرح مباحث تصریفی در خلال مباحث نحوی است؛حتی ابو القاسم بن محمد المؤدب‌ (833 هـ ق)نیز،با وجود نگارش کتاب نسبتا حجیم دقائق التصریف در نیمه نخست قرن‌ چهارم،تعریفی از تصریف ارائه نمی‌دهد. (همان:882) ابن جنی با اختصاص فصل مستقلی در خصایص از همین نکته بهره می‌برد و یک‌ قاعده کلی را در زمینه تعامل تصریف و معنا تأسیس می‌کند و،در آن قاعده،افزایش‌ تعداد حروف کلمه را دارای رابطه مستقیم با افزایش کمی و کیفی معنای واژگانی‌ می‌داند و اصل این قاعده را در افعال جاری می‌داند؛گرچه برای جریان آن در اسم و صفت نیز شواهدی ارائه می‌دهد(ابن جنی 3002:664-764). تجزیه برخی از معانی مذکور به دو معنا یا ترکیب برخی باهم و قرار دادنشان تحت یک‌ عنوان،کاری است که توسط ابن الحاجب و استرآبادی صورت می‌گیرد(استرآبادی 5002:35 -18)و استرآبادی در پایان بررسی این معانی به یک نکته مهم تصریح می‌کند: به آن!معانی گفته شده برای این ابواب،معانی غالب آن‌هایند؛معانی‌ای که قابل ثبت‌ و ضبط بوده‌اند ولی گاهی هریک از این ابواب برای معانی بسیار دیگری می‌آیند که‌ قابل ثبت نیستند(همان:18) ابن عصفور خود را ملتزم می‌کند که پیش از بیان معنی هر بنایی ابتدا تعدی و عدم تعدی‌ آن را روشن کند و سپس معانی آن را فهرست کند."

کلیدواژه ها:

قیاس ، معنی‌شناسی ، حذف ، تصریف ، زیاده


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

لمشاهدة محتوی المقال یلزم الدخول إلی دخول الموقع.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You should become a Sign in to be able to see articles.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.